CHƯƠNG II
TĂNG TÀN
A. DUYÊN KHỞI
1. Nhân duyên kết giới lần thứ nhất
[10b02] Đức Phật ở tại thành Vương Xá.[2] Khi ấy, Trưởng lão Ưu-đà-di[3] bị lửa dục đốt, thân thể tiều tụy, tiêu hao sức lực, dùng tay xuất bất tịnh, được nếp sống an lạc. Có Tỳ-kheo khác cũng bị gầy ốm, Ưu-đà-di thấy, hỏi: “Tại sao thầy mất sức thế?”
Tỳ-kheo kia trả lời:
“Thưa Trưởng lão, tôi bị lửa dục thiêu đốt cho nên như thế.”
Ưu-đà-di nói:
“Trước đây tôi cũng vậy, dùng tay xuất bất tịnh nên trụ được an lạc. Nếu thầy áp dụng phương pháp của tôi thì cũng sẽ như vậy.”
Tỳ-kheo kia nói:
“Thầy làm điều phi pháp, không phải hạnh thanh tịnh, phá pháp Sa-môn, không phải đạo tùy thuận. Đức Thế Tôn đã bằng mọi cách quở
[1] Tăng-kỳ 5, tr. 262a20; Tứ phần 2, tr. 579a11; Thập tụng 3, tr. 13c27; Căn bản 11, tr. 680b25. Vin. iii. tr. 110.
[2] Tăng-kỳ, Tứ phần, Thập tụng, Căn bản, Pāli: Phật tại thành Xá-vệ (Thất-la-phạt).
[3] Tăng-kỳ 5: Tỳ-kheo Thi-lị-da-bà 比丘名尸利耶婆. Tứ phần: Ca-lưu-đà di 迦留陀夷; Pāli: Udāyin hành thủ dâm, rồi bảo Seyyasaka làm theo. Sớ giải nói Udāyin này là Lāḷudāyi, Hoà thượng của Seyyasaka.
trách dục, dục tưởng, dục giác, dục nhiệt và khen người đoạn dục tưởng, trừ dục giác, diệt dục nhiệt; nói dục như xương khô, như thuốc độc. Tại sao nay thầy dùng tay nhận đồ cúng dường của người này, làm xuất bất tịnh, lại còn dạy người!?”
Quở trách rồi, dẫn đến chỗ đức Phật, trình bày sự việc lên Ngài. Nhân việc này, đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, hỏi Ưu-đà-di:
“Ông có thật vậy không?”
Ưu-đà-di thưa:
“Thật vậy, bạch đức Thế Tôn.”
Đức Phật cũng dùng mọi cách quở trách như trên, rồi bảo các Tỳ-kheo:
“Vì mười điều lợi nên Ta vì các Tỳ-kheo kết giới. Từ nay giới này được nói như vầy:
Tỳ-kheo nào cố ý xuất bất tịnh, phạm Tăng-già-bà-thi-sa.”
2. Nhân duyên kết giới lần thứ hai
Bấy giờ, các Tỳ-kheo vì tâm mình bất nhất, nên chiêm bao xuất*4 bất tịnh, thức dậy nghĩ như vầy: “Trong chiêm bao ta cũng có tâm, cũng động thân, xuất bất tịnh, sẽ không phạm Tăng-già-bà-thi-sa chăng?” Hoặc có vị phát lồ, có vị hành Ma-na-đỏa,5 có vị xuất tội, có vị bạch thẳng lên đức Phật.
Nhân việc này, đức Phật tập hợp các Tỳ-kheo Tăng, hỏi các Tỳ-kheo:
“Các ông có thật vậy không?”
Thưa:
5 Ma-na-đỏa 摩那埵: Skt=Pāli. Mānatta, Hán dịch là Ý hỷ, Duyệt chúng ý (làm đẹp lòng mọi người), Chiết phục cống cao... (xem thêm cht. 9 sau, Thích từ: Tăng-già-bà-thi-sa).