Đức Phật bằng mọi cách quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo:
“Nay Ta vì các Tỳ-kheo kết giới. Từ nay giới này nên nói như vầy:
[58b01] Tỳ-kheo nào, đoạn mạng súc sanh, Ba-dật-đề.”
Trường hợp các Tỳ-kheo, trên đường đi, hoặc kéo đồ vật, hoặc xông bát. Lúc ấy, ngộ sát các loài trùng, sanh lòng tàm quí, cũng có người hối quá xuất tội, đem việc này bạch lên Phật. Nhân việc này, đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, bảo các Tỳ-kheo:
“Ngộ sát chúng sanh mà phạm Ba-dật-đề là điều không thể có. Từ nay giới này nên nói như vầy:
B. GIỚI TƯỚNG
Tỳ-kheo nào, cố ý đoạt mạng súc sanh,278 Ba-dật-đề.”
C. THÍCH TỪ
Súc sanh: Trừ loài rồng, ngoài ra đều thuộc súc sanh.
Cố ý đoạt mạng: Trước đó có tâm sát mà đoạn mạng chúng. Nếu đoạt mạng súc sanh, tùy theo nhiều ít, tất cả đều Ba-dật-đề.
Tỳ-kheo-ni cũng như vậy. Thức-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni, Đột-kiết-la.
A. DUYÊN KHỞI
Đức Phật ở tại thành Xá-vệ.280 Bấy giờ, nhóm mười bảy Tỳ-kheo đến chỗ ở của nhóm sáu Tỳ-kheo. Nhóm sáu Tỳ-kheo nghĩ như vầy:
278 Hán: Súc sanh mạng畜生命, Tăng-kỳ, Tứ phần, Thập tụng như Ngũ phần; Căn bản: Bàng sanh mạng 傍生命. Pāli: pāṇaṃ jīvitā, sanh mạng của loài có hơi thở.
279 Tăng-kỳ 19, tr. 378a27: Ba-dật-đề 61; Tứ phần 17, tr. 677c24: Ba-dật-đề 63; Thập tụng 16, tr. 111a27; Căn bản 40, tr. 848a18: Ba-dật-đề 62. Pāli, Pāc. 77, Sañcicca.
280 Tăng-kỳ; Tứ phần; Thập tụng: Xá-vệ thành (quốc) 舍衞城(國); Căn bản: Thất-la-phạt thành 室羅伐城.
“Số Tỳ-kheo này có tàm quí, ít muốn, biết đủ, nay đến đây chắc thấy lỗi lầm của ta. Chúng ta nên tạo ra mọi cách khiến cho họ sanh nghi hối, sanh nghi hối rồi chắc họ sẽ trở về nơi chỗ thầy họ.” Nghĩ vậy, liền nói:
“Quý vị có khéo thọ giới Cụ túc không? Thọ giới có giới trường hay không? Yết-ma có như pháp hay không? Không phạm Ba-la-di, Tăng-già-bà-thi-sa, Ba-dật-đề, Ba-la-đề-đề-xá-ni, Đột-kiết-la chứ? Có khéo phòng hộ thân khẩu không? Hòa thượng, A-xà-lê của quý vị trước kia có khéo thọ Cụ túc giới, cho đến khéo hộ thân khẩu không?”
(Nhóm mười bảy Tỳ-kheo)* thưa:
“Chúng con không tự biết, cũng không biết Hòa thượng, A-xà-lê thế nào? Nay chúng con xin thưa hỏi Đại đức, xin Đại đức chỉ vẽ cho chúng con: Khi chúng con thọ Cụ túc giới, và Hòa thượng, A-xà-lê, có như pháp không?”
(Nhóm sáu Tỳ-kheo)* nói:
“Nếu tôi nói thật thì các ông chắc cũng không tin. Các ông nên hỏi người nào mà các ông từng tin cậy.”
Khi ấy, nhóm mười bảy Tỳ-kheo bèn đến chỗ thầy để hỏi việc này.
Thầy trả lời:
“Mọi việc của các con đều như pháp và, xưa kia ta thọ giới cũng lại như pháp. Nhưng ai là những người gây sự nghi hối này?”
Thưa: “Nhóm sáu Tỳ-kheo.”
Các Tỳ-kheo Trưởng lão nghe, bằng mọi cách quở trách, rồi đem việc này bạch lên Phật. Nhân việc này, đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, hỏi nhóm sáu Tỳ-kheo: