Tỳ-kheo hủy báng Tỳ-kheo-ni, Thức-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni, Đột-kiết-la. Tỳ-kheo-ni hủy báng Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ba-dật-đề; hủy báng Thức-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni, Đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni hủy báng năm chúng, Đột-kiết-la.
Không phạm: Lời nói vì muốn lợi ích, lời nói vì răn dạy, lời nói có sự thỏa thuận.
A. DUYÊN KHỞI
Đức Phật ở tại thành Xá-vệ.14 Bấy giờ, các Tỳ-kheo siêng năng học hỏi, như trong giới hủy báng đã nói. Nhóm sáu Tỳ-kheo lại sợ hơn mình, bèn tìm cách “quậy”. Họ đến Tỳ-kheo này nói:
“Thầy cùng tôi là chỗ quen biết thâm tình, mà (Tỳ-kheo)* kia nói thầy là dòng họ hạ tiện, hạng công nghiệp, tiểu nhân; đã từng làm những việc đại ác, không hành nhân-thiện. Tôi nghe những lời như vậy, như là nói cho tôi không khác”. Và đến chỗ Tỳ-kheo kia lại cũng nói như vậy.
Hai bên nghe như vậy, tâm bị dao động, phế bỏ việc học tập, lại giận ghét nhau, không nói chuyện với nhau.
Có một Tỳ-kheo hỏi các Tỳ-kheo:
“Tại sao các thầy không nói chuyện với tôi?”
Tỳ-kheo kia trả lời:
“Có người nói, thầy bảo tôi xấu.”
13 Các bộ giống nhau, Ba-dật-đề 3.
14 Tăng-kỳ 12, tr. 326b07; Tứ phần 11, tr. 636a11: Xá-vệ thành 舍衞城(國) như Ngũ phần. Thập tụng 9, tr. 66a01: Vương Xá thành 王舍城; Căn bản 25, tr.767c20: Thất-la-phạt thành 室羅伐城.
yêu nhau, ta nên tìm cách gây rối để được nhiều thức ăn dư của cả hai bên.” Chồn bèn đến cọp nói kệ:
Thiện Trảo, ông hùng mạnh,
Chỗ sanh, thân, sức tốt.
Thiện Nha nói ông xấu,
Tôi nghe không vui lòng.
Chồn lại đến bên sư tử nói kệ:
Thiện Nha, ông hùng mạnh,
Chỗ sanh, thân, sức tốt.
Thiện Trảo nói ông xấu,
Tôi nghe không vui lòng.
Hai con thú nghe kệ, cả hai không vui nhau. Thiện Nha thông minh nên nghĩ như vầy: “Thiện Trảo không nói ta vậy, mà chắc là chồn hoang gây rối tạo ra đây!”
Sau đó, sư tử bắt được con trâu nghé cho hổ; nhưng hổ không bằng lòng ăn. Khi ấy, sư tử liền nói kệ, hỏi:
Bỏ đồ tôi đem biếu,
Tại sao mà không dùng?
Tình thâm không hề lỗi,
Phản lại không vui nhau!
Không tin theo lời chồn,
Nó li gián ý mình!
Nếu ôm lòng thù hận,
Mãi trở thành oán kết.
Xét ra không ai khác,
Đích thị chồn gièm pha.
Kẻ hạ tiện gây rối,
Nay phải trừ khử nó.
Đức Phật bảo các Tỳ-kheo: