Ăn nhiều lần: Là trước nhận người thỉnh, sau lại ăn chỗ khác. Đó gọi là ăn nhiều lần.
Tỳ-kheo-ni cũng như vậy, Thức-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni, Đột-kiết-la.
Nếu được Tăng sai, hoặc ăn phòng riêng, hoặc bạch y đến thọ Tám giới, thiết trai cúng dường, hay thường thực thì không phạm.
XXXII. BIỆT CHÚNG THỰC170
A. DUYÊN KHỞI
Đức Phật ở tại thành Vương Xá,171 bấy giờ, Điều-đạt172 tìm cách lôi kéo vây cánh173 nên giáo hóa các cư sĩ, hoặc khiến một nhà thỉnh bốn Tăng, hoặc năm, hoặc mười vị. Các Tỳ-kheo Trưởng lão quở trách các Tỳ-kheo thọ thỉnh rằng:
“Tại sao vì việc lôi kéo vây cánh của Điều-đạt mà nhận sự thỉnh ăn riêng chúng?”174
Do vậy bạch lên Phật. Nhân việc này, đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, hỏi các Tỳ-kheo:
170 Tăng-kỳ 17: Ba-dật-đề 40, lời chú (tr. 362b24) nói: bản Phạn lưu trong tinh xá Kỳ-hoàn bị mọt ăn mất điều 40 “Biệt chúng thực”; Tứ phần 14, tr. 657b14: Ba-dật-đề 33; Thập tụng 13, tr. 93b11, Căn bản 36, tr. 823b12: Ba-dật-đề 36. Pāli, Pāc. 32, gaṇabhojana.
171 Tứ phần: La-duyệt-kỳ 羅閱祇; Thập tụng; Căn bản: Vương Xá thành 王舍城.
172 Điều-đạt 調達. Tứ phần; Căn bản: Đề-bà-đạt-đa 提婆達多; Thập tụng: Đề-bà-đạt 提婆達.
173 Tứ phần: Đề-bà-đạt-đa cùng với năm Tỳ-kheo đi khất thực từng nhà. Năm Tỳ-kheo này tên là: Tam-văn-đà-la-đạt, Khiên-đà-la-đạt-bà, Cù-bà-ly, Ca-lưu-la-đề-xá. Thập tụng: Đề-bà-đạt-đa cùng các niên thiếu Tỳ-kheo mới xuất gia. Căn bản: Đề-bà-đạt-đa cùng nhiều Tỳ-kheo ở chùa gần đó ăn riêng chúng.
174 Thỉnh ăn riêng chúng, Hán: Biệt thỉnh chúng thực 別請眾食. Pāli: Gaṇabhojana. Tứ phần: Biệt chúng thực 別眾食.
Nhân duyên: Là khi bệnh, (khi)* thời của y, khi thí y. Đó gọi là nhân duyên.
Có các Tỳ-kheo muốn may y, vì phải khất thực [50c01] nên y không thành, phế bỏ việc hành đạo, họ nghĩ: “Nếu khi may y mà đức Phật cho phép ta nhận mời ăn riêng chúng thì y sẽ được mau thành, không phế bỏ việc hành đạo.” Họ do vậy bạch lên Phật. Nhân việc này, đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, bảo các Tỳ-kheo:
“Nay cho phép các Tỳ-kheo, khi may y được nhận mời ăn riêng chúng. Từ nay giới này nên nói như vầy:
Tỳ-kheo nào, nhận mời ăn riêng chúng, trừ nhân duyên, Ba-dật-đề.”
Nhân duyên là khi bệnh, (khi)* thời của y, khi thí y, khi may y. Đó gọi là nhân duyên.
Có các Tỳ-kheo cùng với bạn đi đến một tụ lạc, nói với các người bạn rằng:
“Chúng tôi vào thôn khất thực, có thể chờ cho một chút.”
Các người bạn nói: “Không cần khất thực, tôi sẽ cung cấp cho.”
Các Tỳ-kheo nói: “Đức Phật không cho phép chúng tôi nhận mời ăn riêng chúng.”
Tiếp tục vào thôn khất thực. Các người bạn bỏ đi. Tỳ-kheo khất thực rồi, đi không kịp bạn, bị bọn cướp lột trần truồng. Các Tỳ-kheo nghĩ như vầy:
“Nếu đức Thế Tôn cho phép chúng ta, khi đi đường, được nhận mời ăn riêng chúng thì không gặp tai nạn này!”
Có các Tỳ-kheo quá giang thuyền người, đến giờ khất thực chủ thuyền bỏ đi, đưa đến các khổ nạn cũng lại như trên. Họ đem những việc này bạch lên Phật. Nhân đó, đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, bảo các Tỳ-kheo: