Tỳ-kheo này nên công bố, khiến cho các Tỳ-kheo đều mang bát của mình đến. Sau đó, đem bát đã xả đến trước Thượng tọa, hỏi: “Ngài cần cái bát này không?” Nếu nói cần, thì nên lấy cái bát của Thượng tọa xem. Nếu không có bát, hay bát quá lớn, hoặc quá nhỏ, hoặc lủng lỗ, hoặc bị méo mó thì không nên đổi. Nếu không có năm trường hợp trên thì nên trao đổi. Trao đổi rồi, lấy cái bát của Thượng tọa đem đến vị Thượng tọa thứ hai, cho đến trước vị mới thọ giới Cụ túc cũng làm như vậy. Tăng nên lấy cái bát chót (tức cái bát không ai lấy) trao cho vị Tỳ-kheo xả bát. Nếu khi hành bát (trao đổi bát)*, mà không có vị nào lấy thì cho phép hoàn cái bát đó lại cho đương sự. Tăng nên có lời dạy: “Đây là bát của thầy, thầy nên quý mến, giữ gìn, đừng để dưới đất, đừng đựng những đồ thối rữa, đừng đựng thức ăn cách đêm, đừng đựng nước nóng, đừng đựng hương, đừng đựng thuốc, nên yêu giữ như vậy. Nếu bát bị bể thì cho phép thầy xin lại.”
Tỳ-kheo-ni cũng như vậy. Thức-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni phạm Đột-kiết-la.
A. DUYÊN KHỞI
Đức Phật ở tại thành Xá-vệ.146 Lúc ấy, Bạt-nan-đà147 được nhiều bát, dùng năm, sáu ngày lại đem cất. Vì vậy mà bát cũ chỗ nào cũng có. Các gia chủ thấy, hỏi:
“Ai chất đống (bát)* đây?”
145 Tăng-kỳ 10, tr. 314b8, Tứ phần 9, tr. 621c7 , Thập tụng 7, tr. 53b10, Căn bản 22, tr. 744a8: Ni-tát-kỳ 21. Pāli, Nissaggiya 21, atirekapatta, Vin. iii. 240.
146 Tăng-kỳ 10, tr. 314b8, Tứ phần 9, tr. 621c7: Xá-vệ thành (quốc) 舍衞城(國) như Ngũ phần, Thập tụng 7, tr. 53b10: Vương Xá thành 王舍城, Căn bản 22, tr.744a8: Thất-la-phạt thành室羅伐城.
147 Tứ phần 9: Bạt-nan-đà (trong nhóm sáu Tỳ-kheo); Thập tụng 7: Nhóm sáu Tỳ-kheo; Căn bản 22: Ổ-ba-nan-đà 鄔波難陀.
Có người nói:
“Của Bạt-nan-đà đó.”
Các gia chủ nói:
“Sa-môn Thích tử thường nói thiểu dục tri túc, mà nay không nhàm chán, thâu góp, chất chứa như người bán bát, không có hạnh Sa-môn, phá pháp Sa-môn.”
Các trưởng lão Tỳ-kheo nghe, bằng mọi cách quở trách, rồi đến chỗ đức Phật, đem sự việc bạch lên Phật. Nhân việc này, đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, hỏi Bạt-nan-đà :
“Ngươi có thật vậy không?”
[34c01] “Thật vậy, bạch đức Thế Tôn.”
Đức Phật bằng mọi cách quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo:
“Vì mười điều lợi, nên nay Ta vì các Tỳ-kheo kết giới. Từ nay giới này nên nói như vầy:
Tỳ-kheo nào, chứa bát dư cho đến một đêm, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.”
Bấy giờ có một Tỳ-kheo, độc thân nhận được hai bát, nghĩ như vầy: “Đức Phật không cho phép ta chứa bát dư qua một đêm”. Liền đem một bát cho Tỳ-kheo khác. Sau khi cho thì bát của mình bị bể, không có bát để du hành. Các Tỳ-kheo hỏi:
“Trước đây thầy có hai bát, tại sao nay không?”
(Tỳ-kheo)* trả lời bằng cách đem sự việc trên kể lại. Các Tỳ-kheo đem sự việc này bạch lên đức Phật. Nhân việc này, đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, hỏi Tỳ-kheo kia:
“Sau khi ngươi đem bát cho Tỳ-kheo khác thì mấy ngày bát bị bể?”
Thưa:
“Mười ngày, bạch Thế Tôn.”