“Vì mười điều lợi, nên nay Ta vì các Tỳ-kheo kết giới. Từ nay giới này nên nói như vầy:
B. GIỚI TƯỚNG
Tỳ-kheo nào, sắm Ni-sư-đàn mới, bằng lông dê toàn đen, nên dùng miếng Ni-sư-đàn cũ, cỡ một gang tay Tu-già-đà174 may lên làm hoại sắc. Nếu không làm hoại sắc, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.”
C. THÍCH TỪ
Một gang tay Tu-già-đà: Vuông vức hai thước.175
Làm hoại sắc: Là tùy ý phủ lên trên cái mới.
Ngoài ra, như trong ngọa cụ lông dê hoàn toàn đen đã nói.
A. DUYÊN KHỞI
Đức Phật ở tại thành Xá-vệ.177 Bấy giờ, các Tỳ-kheo178 gánh vác lông dê đi dọc đường. Người đi đường thấy, đều cơ hiềm nói:
174 Tu-già-đà 修伽陀: Skt. Sugata, dịch là Thiện Thệ, nghĩa là giải thoát sinh tử, quay về niết-bàn, hướng đến chỗ thiện mà đi nên gọi là Thiện Thệ. Một trong mười hiệu của Phật.
175 Thước (Hán, xích 尺): Thước Trung Quốc bằng 1/3 mét. Ngài Buddhaghosa giải thích, một gang tay của đức Thiện Thệ (Sugatavidatthi) bằng ba lần gang tay của người bậc trung. Trong tài liệu Vinayamukha, ngài Mahāsamaṇa Chao đề nghị rằng sugatavidatthi, tức là gang tay của đức Thiện Thệ, nên được tính theo kích thước trung bình là 0,25 mét.
176 Tăng-kỳ 9, tr. 309b18, Tứ phần 8, tr. 617b23, Thập tụng 7, tr. 49c26, Căn bản 21, tr. 738a10: Ni-tát-kỳ 16. Pāli: Nissaggiya 16, eḷakalomaharaṇa.
177 Tăng-kỳ 9, tr. 309b18: Tỳ-xá-li 毘舍離, Tứ phần 8, tr. 617b23, Thập tụng 7, tr.49c26: Xá-vệ quốc 舍衞國, Căn bản 21, tr. 738 a10: Thất-la-phạt thành室羅伐城, còn gọi là Xá-vệ thành.
178 Tăng-kỳ: Ưu-đà-di 優陀夷; Tứ phần: Bạt-nan-đà Thích tử 跋難陀釋子; Thập tụng: Các Tỳ-kheo như Ngũ phần; Căn bản: Nhóm sáu Tỳ-kheo (六群比丘).
“Chúng ta hệ lụy gia đình nên phải gánh vác lông dê, các Tỳ-kheo lại cũng như vậy. Vậy thì người mặc y cắt rọc hoại sắc, cạo đầu, khất thực cùng ta nào khác!? Họ không hạnh Sa-môn, phá pháp Sa-môn.”
Có một Tỳ-kheo ở núi, quen thích gánh vác lông dê đi đường, vì quá nhọc mệt nên đã về đến giữa sân Tăng phường thì té xỉu xuống đất. [36a01] Các Tỳ-kheo thấy, tưởng là bị quỷ nhập, liền lấy nước tiểu xối lên. Tỳ-kheo kia hỏi:
“Tại sao trưởng lão lại dội nước lên tôi?”
Trả lời:
“Vì sợ quỷ nhập vào, nên dùng nước xối lên vậy!”
“Tôi chẳng phải bị quỷ nhập mà vì gánh lông dê nặng đi đường mỏi mệt, nóng bức, khó thở nên vậy.”
Các Tỳ-kheo nói:
“Đức Phật chế, Tỳ-kheo chỉ thọ trì ba y và bình bát. Giống như chim bay được cũng nhờ đôi cánh, thầy há không nghe sao mà còn gánh thứ này?”
Bằng mọi cách quở trách, rồi đem sự việc bạch lên Phật. Nhân việc này, đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, hỏi Tỳ-kheo kia:
“Ngươi có thật vậy không?”
Thưa: “Thật vậy, bạch Thế Tôn.”
Đức Phật bằng mọi cách quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo:
“Vì mười điều lợi, nên nay Ta vì các Tỳ-kheo kết giới. Từ nay giới này nên nói như vầy:
Tỳ-kheo nào, gánh lông dê đi đường, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.”