“Nếu khi Tỳ-kheo thọ trai, Tỳ-kheo-ni không làm theo sự giận, si, sợ bảo thêm thức ăn, cho đến đứng im lặng, mà phạm Ba-la-đề đề-xá-ni, là điều không thể có. Từ nay pháp Ba-la-đề đề-xá-ni này nên nói như vầy:
B. GIỚI TƯỚNG
Tỳ-kheo nào, nhà bạch y mời thọ trai, có Tỳ-kheo-ni bảo người thêm thức ăn (người phục vụ)* rằng: ‘Dâng cơm cho Tỳ-kheo này, dâng canh cho Tỳ-kheo kia.’ Các Tỳ-kheo nên nói với các Tỳ-kheo-ni ấy rằng: ‘Tỷ muội! Lùi ra sau một chút, đợi các Tỳ-kheo dùng xong đã.’ Nếu trong chúng, cho đến không có một vị Tỳ-kheo nào nói (với Tỳ-kheo-ni ấy)*, thì các Tỳ-kheo này nên hướng đến các Tỳ-kheo nói lên lời hối quá: ‘Tôi bị rơi vào pháp đáng chê trách, nay hướng đến các Đại đức nói lên lời ăn năn.’ Đó gọi là pháp hối quá”.
Nếu có Tỳ-kheo-ni bảo thêm thức ăn cho Tỳ-kheo thì vị Thượng tọa thứ nhất nên nói. Nếu lời nói của vị Thượng tọa không tác dụng thì tiếp đến vị Thượng tọa thứ hai nên nói, chuyển xuống như vậy cho đến vị mới thọ giới.
Nếu Thức-xoa-ma-na, Sa-di-ni bảo thêm thức ăn cho Tỳ-kheo mà Tỳ-kheo không nói: “Lùi lại sau một chút” thì phạm Đột-kiết-la. Nếu Tỳ-kheo bảo thêm thức ăn cho Tỳ-kheo không công bằng mà ăn thì phạm Đột-kiết-la. Sa-di, Đột-kiết-la.
III. THỌ THỰC TỪ HỌC GIA11
A. DUYÊN KHỞI
Đức Phật ở tại nước Câu-xá-di.12 Bấy giờ, gia chủ Cù-sư-la13 tin ưa Phật pháp, thấy pháp đắc quả, thường cúng dường Phật và Tỳ-kheo
11 Tăng-kỳ, tr. 398b06: Đề-xá-ni 4. Tứ phần, tr. 696c19; Thập tụng, tr. 131c23; Căn bản, tr. 900a08: Đề-xá-ni 3.
12 Tăng-kỳ: Xá-vệ thành舍衞城; Tứ phần: La-duyệt thành羅閱城; Thập tụng: Duy-da-ly 維耶離; Căn bản: Quảng nghiêm thành 廣嚴城.
13 Tăng-kỳ: Đại thần Tỳ-xà bố thí thái quá, gia sản khánh tận. Tăng tác Yết-ma học gia. Tứ phần: Vợ chồng cư sĩ đều có tín tâm, đã kiến đế, đối với các Tỳ-kheo không có cái gì tiếc nuối, kể cả thịt trong thân mình. Cúng dường như vậy cho đến nỗi nghèo khổ, cơm áo đều thiếu thốn. Thập tụng: Tượng sư Thủ-la, thấy bốn đế, đắc Sơ đạo. Căn bản: Trưởng giả Sư Tử, đắc Sơ quả.
“Con qui ngưỡng Tam bảo, chứ không mong cầu phước điền nào khác, xin nhận thức ăn của con.”
Các Tỳ-kheo đem việc này bạch lên Phật, đức Phật dạy:
“Cho phép nhận một phần ba bình bát.”
Đức Phật đã cho phép nhận một phần ba bình bát, các Tỳ-kheo lại kéo hết đến xin, tài sản gia đình lại khánh kiệt hơn trước. Các Tỳ-kheo Trưởng lão nghe, bằng mọi cách quở trách, rồi đem việc này bạch lên Phật. Nhân việc này, đức Phật tập hợp Tỳ-kheo Tăng, hỏi các Tỳ-kheo:
“Các ngươi, có thật vậy không?”
Thưa: “Thật vậy, bạch đức Thế Tôn.”
Đức Phật bằng mọi cách quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo:
“Nay Ta vì các Tỳ-kheo kết pháp Ba-la-đề đề-xá-ni. Từ nay giới này nên nói như vầy:
Có các học gia, Tăng tác pháp yết-ma học gia. Nếu Tỳ-kheo nào, nhận thức ăn nơi các học gia này thì, Tỳ-kheo đó nên hướng đến các Tỳ-kheo nói lời hối quá: ‘Tôi bị rơi vào pháp đáng quở trách, nay hướng đến các Đại đức nói lời ăn năn.’ Đó gọi là pháp hối quá”.
Khi tài vật của gia đình Cù-sư-la chưa khánh kiệt, ông có lập riêng một chỗ tịnh dưỡng, mời các Tỳ-kheo bệnh trong Tăng để cúng dường; lại có một chỗ để thuốc (cúng dường),* cũng như vậy. Các Tỳ-kheo bệnh, sau đó hổ thẹn không dám nhận.
Gia chủ thưa:
“Con vốn vì quý Tỳ-kheo bệnh ở trong Tăng nên xuất tài vật này, cũng như lập chỗ để thuốc (cúng dường),* nếu quý thầy không nhận thì cuối cùng không đem về.”